Aidez à traduire « Mem û Zîn »

kurde
kurde
A A

Mem û Zîn

Sernameyê name, namê Ellah
Bê namê wî natemam e wellah
 
Ey metle`ê husnê `işqibazî
Mehbûbê heqîqî û mecazî
 
Namê te ye lewhê nameya `işq
ismê te ye neqşê xameya `işq
 
Bê neqşê te, neqşê xame xam e
Bê namê te, name natemam e
 
Namê te ye sahibeytê meqsûd
Fihristê mukatebatê mehmûd
 
Medmûnê muraselatê la-reyb
Meshûdê mukasefatê bi-l-xeyb
 
Mehbûbê qulûbê men lehu l-qelb
Qelban tu dikî bi ba xwe ve celb
 
Me`sûq tu yî, bi fexr û naz î
`Aşiq tu yî, lêk bêniyaz î
 
Mutleq tu mufîd û mustefad î
Bêşubhe murîd û hem murad î
 
Nûr î tu di husn-i rûyê dildar
Nar î tu di qelbê `aşiqê zar
 
şem` î, ne ji qismê nûr û nar î
şems î, ji `eyan tu perdedar î
 
Genc î tu di nêv tilismê `alem
Kenz î tu `eyan ji ismê adem
 
Ev `alem û ademî û meshûd
Ev mumkin û masiwayê mewcûd
 
Hemiyan bi te ye mudare û debr
Feyyadê riyadê xelq û we-l-emr
 
Emrê te bi lefzê »kun« du `alem
Mewcûd kirin, xered çi adem
 
Adem bi xwe yek ji herdiwan e
Yek herf e ji emrê »kun« fe-kane
 
Ew herf, heqîqeta muheqqeq
Hem emr e bi qudreta te hem xelq
 
Esbah muressem in ji nasût
Erwah muwessem in ji lahût
 
Ev rûh û cesed bi cebr û ikrah
Tezwîc bûyîn bi emrê Ellah
 
Nasûtî egerçi rengsefal e
Lahûtî ji pertewa cemal e
 
Herfa ko me gotî, neqşihûr e
Lê meqsed û me`neya wê kûr e
 
Zahir te eger numaye suxra
Batin ew e neqşê xame kubra
 
Mewcûd e di wî şehadet û xeyb
Meşhûd e di wî şiyadet û `eyb
 
insan bi xwe hem zelam e hem nûr
Adem ji te hem qerîb e hem dûr
 
Hindî weh ko cinsê `alemî ne
Ew tabi`ê new`ê ademî ne
 
Evrenge felek hemî mu`ezzem
Evçende melek hemî mukerrem
 
Ev karegeha `ezîm û dewwar
Ev baregeha bedî` û seyyar
 
Evçende zemîn digel `enasir
Evrenge `ered digel cewahir
 
Evçendehe ni`met û nefa`is
Evrengehe me`kel û melabis
 
Evçendehe mudde`a û metlûb
Evrengehe musteha û mehbûb
 
Heywan û me`adin û nebatat
Metlûb û meqasid û muradat
 
Bi l-cumle ji bo me ra li kar in
Fi l-cumle ji bo me ber di bar in
 
Heqqa ko te xweş nizam û rewneq
Tertîb kirin ji bo me el-heq
 
Em xafil û `atil û gunehkar
Mayîne di qeydê nefsi emmar
 
Nînin me di qelbî fikr û zikrek
Nakin bi zebanî hemd û şikrek
 
Xanî ko nehin bi qelbî zakir
Barî bide wî zebanê şakir
 
****
Ey şukrê te cewhera zebanî
Wey zikrê te seyqela cenanî
 
Ey wahidê bêşerîkê yekta
Wey wacidê bênezîr û hemta
 
Ey baqiyê bêzewalê da`im
Wey hadiyê bêfenayê qa`im
 
Ey xaliqê erd û `asimanan
Wey xaliqê cumle ins û canan
 
Mulk û melek û felek bi carek
Bi l-cumle te çêkirin tebarek
 
şubhaneke kulle ma xeleqte
Ehsente fe-keyfe ma feleqte
 
Herçî ko te çêkir ey nikûkar
Heryek di hedê xwe da sezawar
 
Ev neh sedefê di pirmirarî
Dirrê di sefîd, sefaf û tarî
 
Heft di mişalê durrê xeltan
Herşeş cihet û çihar erkan
 
Hersê weledê di pirmewalîd
Xebra û sema digel meqalîd
 
Lewh û qelem û sewabit û `erş
Heywan û nebat û me`den û ferş
 
Zahir kirin ev qeder sena`i`
Peyda kirin ev qeder beda`i`
 
Heryek ji `edem kirin te peyda
ibda` kirin te bê heyûla
 
Fi l-cumle çi ewwel û çi axir
El-qisse çi mu`min û çi kafir
 
Her yek ji te ra we bûne mezher
Ewreng di wan tu bûyî mudmer
 
Bê husn-i te nîne wan wucûdek
Bê nûr-i te nîne wan numûdek
 
Hikmet ew e batinî û zahir
Qudret ew e xa`ibî û hadir
 
Nînin te tecezzu` û temekkun
Emma we di wan dikî tewettun
 
Goya hemî cismek in tu can î
Goya hemî sehrek in tu xan î
 
Husna te ye zîneta hebîban
Reşka te ye xîreta reqîban
 
Meyla te ye `aşiqan dikêşit
Derdê te ye dil ji ber diêşit
 
şîrîn te kire şekir li Perwîz
Ferhad ji rengê eskê xwînrîz
 
Leyla te kire bela li Qeysî
Ramîn bi te ram bû li Weysî
 
Yûsif te çira numa Zuleyxa
Wamiq te kusa gihande `Ezra
 
şêxê weko pênce hec bijarî
Dîn kir te ji bo keça kufarî
 
Nîlûfer nazperwerî kir
Ew jî te li mihrê muşterî kir
 
Balayê bilind te daye ser wan
Pabendê bela te da tezer wan
 
Sorgul te kirin ji xar peyda
Bilbil te kirin hezar seyda
 
Xweşrengî te da giyayê sorgul
Xweşdengî te da newayê bulbul
 
Ronahî te da serê şemalan
Perwane kirin bi şewqê talan
 
Mehbûb te çêkirin di dilkeş
Meczûb te pê kirin musewweş
 
Ev `işq û mehebbeta di dil da
Ev zulf-i şelaşilê di mil da
 
Aya ne te çêkirin muqabil
Heryek te bi hev kirin mu`adil
 
Ayîne te çêkirin mukerrer
Husna xwe di wan te kir musewwer
 
Ayîne li pêş-i tûtiyan girt
Davik te li pêş-i kûviyan girt
 
Ayîne ji wan we ye ko av e
Ew `ekis ji wan we ye ko tav e
 
Neqşê te dibînin ew di avê
Nakin hezerê ji av û davê
 
Lebtesne teleb dikin zelalî
Wî dane û dam û zulf û xalî
 
Meqsûd ko bû ji pêş ve hadir
Dê qesd bikin cemî`ê nazir
 
Tûtî bi xwe ma şekir dirêjin
Herçî dibihên ewî dibêjin
 
Wê meqsedê muxteser dibînin
Pabend dibin gelek dimînin
 
Meqsûd û muradê dil tu şa yî
Emma tu tudillu men teşa`î
 
Herçî te divê bibî delalê
Pabend dikî bi zulf û xalê
 
Herçî ko tu bînî ser hîdayet
Vê ra Bekirî bikî `înayet
 
Hadir wî dibî meqamê me`lûm
Ger xadim e wî digêrî mexdûm
 
Bê secde te ey cenabê me`bûd
Adem kire qiblegah û mescûd
 
`îsa kusa gihande ewcan
Aya bi çi te hebande ew can
 
Dersa ko bi xef te gote idrîs
Elbet diçû meqamê teqdîs
 
iblîsê, feqîrê bêcinayet
Hindî te hebû digel `inayet
 
Her roj-i dikir hezar ta`et
Lewra ko te da wî istita`et
 
Wî secde nekir li xeyrê me`bûd
Gêra te ji ber derê xwe merdûd
 
Yek secde nebir li pêşê exyar
Qehra te kire muxellide n-nar
 
Elqisse ji hikmeta te agah
Ferdek me nedî tebareke l-lah
 
`irfan-i teleb di şahibê idrak
Derheqqê te gote »ma `erefnak«
 
Xanî bi nezaniya xwe derheq
Gumrah bibit ne dûr e el-heq
 
illa ko meger mu`în Xwida bit
Ya rahiberê wî Mustefa bit
 
Ya reb bi heqqê Mustefa kî
Xanî bi xwe ra tu asina kî
 
****
Saqî tu ji bo Xwidê kerem ke
Yek cur‘e’ê mey di cam-i Cem ke
 
Da cam bi mey cihannuma bit
Herçî me irade ye xuya bit
 
Da keşf bibit li ber me ehwal
Kanî dibitin muyesser iqbal
 
idbara me wê giha kemalê
Aya bûye qabilê zewalê
 
Ya her wehe dê li ’stiwa bit
Hetta weko dewr munteha bit
 
Qet mumkin e ev ji çerxê lewleb
Tali‘ bibitin ji bo me kewkeb
 
Bextê me ji bo me ra bibit yar
Carek bibitin ji xwabê hişyar
 
Rabit ji me jî cihanpenahek
Peyda bibitin me padişahek
 
şîrê hinera me bête danîn
Qedrê qelema me bête zanîn
 
Derdê me bibînitin ‘ilacê
‘ilmê me bibînitin rewacê
 
Ger dê hebûya me serfirazek
Sahibkeremek suxennewazek
 
Neqdê me dibû bi şikke meskûk
Ned’ma wehe bêrewac û meskûk
 
Herçend ko xalis û temîz in
Neqdên bi şikkeyê ‘ezîz in
 
Ger dê hebûya me padişahek
La‘iq bidiya Xwidê kulahek
 
Te‘yîn bibûya ji bo wî textek
Zahir vedibû ji bo me bextek
 
Hasil bibûya ji bo wî tacek
Elbette dibû me jî rewacek
 
Xemxwarî dikir li me yetîman
Tînane der ji destê le‘îman
 
Xalib nedibû li ser me ev rûm
Nedibûne xirabeyê di dest bûm
 
Mehkûmi ‘eleyhî û se‘alîk
Mexlûb û muti‘ê tirk û tacîk
 
Emma ji ezel Xwidê wisa kir
Ev rûm û ‘ecem li ser me rakir
 
Tebe‘iyyet wan egerçi ‘ar e
Ew ‘ar li xelqê namidar e
 
Namûs e li hakim û emîran
Tawan çi ye şa‘ir û feqîran
 
Herçî bire şîrî destê himmet
Debt kir ji bo xwe bi mîrî dewlet
 
Lewra ko cihan wekî ‘erûs e
Wê hukim di destê şîrê rûs e
 
Lê ‘iqd û sedaq û mehr û kabîn
Lutf û kerem û ‘eta û bexşîn
 
Pirsî ji dinê min ev bi hikmet
Mehra te çi gote min ko himmet
 
Hasil ko dinê bi şîr û ihsan
Tesxîr dibit ji bo wî insan
 
Ez mame di hikmeta Xwidê da
Kirmanc di dewleta dinê da
 
Aya bi çi wechî mane mehrûm
Bi l-cumle ji bo çi bûne mehkûm
 
Wan girt bi şîrî sehrê şuhret
Tesxîr kirin biladê himmet
 
Her mîrekê wan bi bezlê Hatem
Her mêrekê wan bi remzê Ristem
 
Bif‘kir ji ‘ereb heta ve gurcan
Kirmancî ye bûye şubhê burcan
 
Ev rûm û ‘ecem bi wan hisar in
Kirmanc hemî li çar kinar in
 
Herdu terefan qebîlê kirmanc
Bo tîrê qeda kirîne amanc
 
Goya ko li serhedan kilîd in
Her ta’ife seddek in şedîd in
 
Ev qulzimê rûm û behrê tacîk
Hindî ko bikin xurûc û tehrîk
 
Kirmanc dibin bi xwîn mulettex
Wan jêk ve dikin misalê berzex
 
Cwamêrî û himmet û sexawet
Mêrînî û xîret û celadet
 
Ew xetm e ji bo qebîlê ekrad
Wan dane bi şîr û himmetê dad
 
Hindî ji seca‘etê xeyûr in
Ewçend ji minnetê nefûr in
 
Ev xîret û ev ‘uluwwê himmet
Bû mani‘ê hemlê barê minnet
 
Lew pêk ve hemîşe bêtifaq in
Da‘im bi temerrud û siqaq in
 
Ger dê hebûya me ittifaqek
Vêk ra bikira me inqiyadek
 
Rûm û ‘ereb û ‘ecem temamî
Hemiyan ji me ra dikir xulamî
 
Tekmîl dikir me dîn û dewlet
Tehsîl dikir me ‘ilm û hikmet
 
Temyîz dibûn ji hev meqalat
Mumtaz dibûn xwidankemalat
 
****
Xanî ji kemalê bêkemalî
Meydana kemalê dîte xalî
 
Ye‘nî ne ji qabil û xebîrî
Belkî bi te‘essub û ‘eşîrî
 
Hasil ji ‘inad eger ji bêdad
Ev bid‘ete kir xilafê mu‘tad
 
Safî şemirand vexwar-i durdî
Manendê derê lisanê kurdî
 
înaye nizam û intizamê
Kêsaye cefa ji boyî ‘amê
 
Da xelq nebêjitin ko ekrad
Bême‘rifet in, bêesl û bunyad
 
Enwa‘ê milet xwidankitêb in
Kirmanc-i tenê di bêhesêb in
 
Hem ehlê nezer nebên ko kirmanc
‘işq-i nekirin ji bo xwe amanc
 
Têk da ne di talib in, ne metlûb
Vêk ra ne muhibb in ew, ne mehbûb
 
Bêbehre ne ew ji ‘işqibazî
Farix ji heqîqî û mecazî
 
Kirmanc ne pir di bêkemal in
Emma di yetîm û bêmecal in
 
Fi l-cumle ne cahil û nezan in
Belkî di sefîl û bêxwidan in
 
Ger dê hebûya me jî xwidanek
‘Alîkeremek, letîfedanek
 
‘ilm û hiner û kemal û iz‘an
şi‘ir û xezel û kitab û dîwan
 
Ev cins biba li ba wî me‘mûl
Ev neqd biba li nik wî meqbûl
 
Min dê ‘elema kelamê mewzûn
‘Alî bikira li banê gerdûn
 
Bîna ve rûha Melê Cizîrî
Pê hey bikira ‘Elî Herîrî
 
Keyfek we bida Feqiyê Teyran
Hetta bi ebed bimayî heyran
 
çi b’kim ko qewî kesad e bazar
Nînin ji qumas-i ra xerîdar
 
Xasma di vê ‘esrê da ko himyan
Me‘sûq û hebîb e bo me hemiyan
 
Ye‘nî ji teme‘ dirav û dînar
Heryek ji me ra we bûne dildar
 
Ger ‘ilm temam bidî bi polek
Bifroşî tu hikmetê bi solek
 
Kes nakite meyterê xwe Camî
Ranagiritin kesek Nizamî
 
Weqtê ko me dî zeman e evreng
Fi l-cumle li ser diravî bû ceng
 
Hez kir me bibîne kîmiyager
Gava ko me dî nebû muyesser
 
Nisfiyye me pêlekê ‘emel kir
Tesfiyyeê cewher dexel kir
 
Qelbê me nekir qebûl-i hîle
Qet bo xeredê nebû wesîle
 
Dîn çû û neket bi dest me dînar
Pasê ji neçarî bûyîne seffar
 
Sifrê xwe yê xef me eşkera kir
Qirtasiye bû me lê du‘a kir
 
De‘wet geriya bi sidq icabet
Bû wasiteê qezayê hacet
 
Ev pol egerçi bêbeha ne
Yekrû ne û saf û bêbeha ne
 
Bêhîle û xurde û temam in
Meqbûlê mu‘amela ‘ewam in
 
Kirmancî ye sirf e, bêguman e
Zêr nîne bibîn sipîdeman e
 
Sifrê me yê sor e, aşikar e
Zîv nîne bibîn ko kem‘eyar e
 
Neqdê me mebêje kembeha ye
Bê şikkeyê şahê sehrewa ye
 
Ger dê bibûya bi erb-i menqûs
Nedima wehe bêrewac û mexsûs
 
Mehbûb e, bi kes ne namizad e
Lew bextsiyah û namurad e
 
Qirtasiyeya me bêpenahan
Bê derb-i qebûl-i padişahan
 
Me‘lûl e li ba gelek ‘elîman
Meqbûl e li ba gelek hekîman
 
Lê hakimê weqt-i me‘rifetnak
Mesmû‘ nekir bi sem‘i idrak
 
Mîrê ko bi navê Mîrza ye
Mehza nezera wî kîmya ye
 
Qelbê di zexel dikit bilorî
Polê di dexel dikit filorî
 
Sed bar hebin filûsê ehmer
Derhal-i dikit bi yek nezer zer
 
E‘layî dikit bi qehrê edna
Ednayî dikit bi lutfê e‘la
 
Pasan digirit wekî esîran
Aza dikitin wekî feqîran
 
Herroj hezar bênewayan
Herlehze bi lutf sed gedayan
 
Zengîn dikitin bi destê himmet
Hikmet ew e nakitin çu minnet
 
Ger dê wî nezer bida me carek
iksîrê teweccuha mubarek
 
Ev qewl hemî dikirne es‘ar
Ev pol hemî dibûne dînar
 
Emma nezera wî zêde ‘am e
Lew xas-i nezer ji dil neda me
 
Ew rehmet xas e bo ‘ewamî
Ya Reb, tu bidî wî her dewamî
 
anglais

 

Identifiez-vous ou inscrivez-vous pour publier des traductions
Commentaires